Walczyli na Westerplatte. Gmina Pacanów pamięta o swoich bohaterach (foto)

Dowódca wojsk niemieckich gen. Friedrich Eberhardt w uznaniu męstwa Polaków pozwolił na wyjście do niewoli majorowi Sucharskiemu przebrać się w mundur galowy oraz zachować szablę. I był to jedyny przypadek honorowego zachowania się wojskowego niemieckiego w całej wojnie.

Kampania wrześniowa w Polsce pokazała jak bestialsko hitlerowcy rozprawiali się z naszymi jeńcami, jak tragiczne były obrazy leżących po rowach zastrzelonych jeńców polskich. Tu już nie było zachowań honorowych w stosunku do żołnierzy, ludności cywilnej - hitlerowscy najeźdźcy „bawili się” ludzkim życiem prowadząc bezgraniczną rzeź niewinnych ludzi aż do bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy w maju 1945 roku. 

Po wojnie Łojek i Kucemba już nie wrócili do kraju, poprzez aliancki obóz emigracyjny przedostali się do Kanady i tu spędzili swoje dorosłe, cywilne życie. Roman Kucemba zmarł na obczyźnie i tam w Kanadzie jest pochowany.

Franciszek Łojek dwukrotnie odwiedził rodzinny kraj w roku 1975 i 1979. W roku 1997 przyjechał wraz córką Danutą do Polski do Gdańska na uroczystości rocznicowe wybuchu II Wojny Światowej  i po raz pierwszy od 1939 roku wszedł na teren walk westerplatczyków. Po nich przyjechał do rodzinnych progów do Grabowicy gdzie niespodziewanie zmarł.

Został pochowany 10 września na cmentarzu w Zborówku z asystą wojskową jednostki Wojska Polskiego z Tarnowskich Gór, która stacjonowała na terenie naszej gminy likwidując skutki wielkiej powodzi, jaka w tym roku dotknęła ten teren.

Na  cmentarzu pochowany jest też drugi z żołnierzy września, bohaterów z Westerplatte strzelec Stanisław Zając (zmarł w roku 1994). W tym miejscu trzeba podkreślić zaangażowanie rodziny Zająców, która każdego roku stawia się na uroczystość. Są zawsze najmłodszy syn ś.p. Stanisława Zająca, wnuk z rodziną - tu z prawnukiem, który nosi imię Stanisław na cześć pradziadka.

Do czasu funkcjonowania szkoły w Zborówku grobami westerplatczyków opiekowali się także uczniowie. Po jej likwidacji groby  żołnierzy dzięki staraniom rodzin przypominały o ich wiekopomnym wkładzie w historię Polski i tylko sporadycznie pochylali się nad nimi miejscowi strażacy z OSP i delegacje z zewnątrz.

Sukcesywnie uroczystość w kolejne rocznice wybuchu II Wojny światowej wprowadzona została do gminnego kalendarza stając się trwałym elementem jej historii. Biorą w niej udział delegacje uczniów ze sztandarami szkół, władze gminy także ze sztandarem gminy, delegacja Instytutu Pamięci Narodowej z oddziału w Krakowie, delegacje Ochotniczej Straży Pożarnej tu głównie OSP Zborówek, przedstawiciele Wojska Polskiego (wcześniej z WKU a obecnie WCR Busko-Zdrój), rodziny westerplatczyków, mieszkańcy gminy.

W tym roku w gronie oddających pokłon żołnierzom września 1939 byli wicewojewoda świętokrzyski Michał Skotnicki, poseł na sejm RP Lucjan Pietrzczyk, st. sierż. Grzegorz Litwiński  (WCR Busko), delegacja IPN.

Gospodarzem uroczystości był burmistrz Miasta i Gminy Pacanów Krzysztof Eliasz. Modlitwę w intencji pochowanych na tym cmentarzu żołnierzy września 39 i ofiar II Wojny Swiatowej  odmówił ks.prefekt z parafii Pacanów Stanisław Kostucha.

Tekst i zdjęcia: Robert Gwóźdź